Kenapa tindakan IOF Israel menculik aktivis GSF di perairan antarabangsa dikatakan salah?

Soalan ini bagus kerana ia membawa kita ke jantung undang-undang antarabangsa. Tindakan IOF tersebut bukan sekadar "salah" dari segi moral, ia adalah pelanggaran beberapa instrumen undang-undang yang konkrit dan boleh dinamakan satu persatu.

Mari kita susun lapisan demi lapisan.

Lapisan 1: Lokasi — perairan antarabangsa

GSF dipintas pada kira-kira 600 batu nautika dari pantai Gaza, jauh di luar 12 batu nautika perairan wilayah, dan di kawasan yang dikenali dalam undang-undang sebagai high seas. Di sinilah Konvensyen Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu mengenai Undang-Undang Laut (UNCLOS) 1982 menjadi rujukan utama:

• Artikel 87 menjamin kebebasan navigasi di laut tinggi untuk semua negara.
• Artikel 92 menetapkan bahawa kapal di laut tinggi tertakluk kepada bidang kuasa negara bendera kapal sahaja, bukan negara lain.
• Artikel 110 memberikan senarai tertutup keadaan di mana kapal perang boleh menaiki kapal lain i.e. lanun, perdagangan hamba, siaran tanpa kebenaran, kapal tanpa kewarganegaraan, atau kapal yang menyamar bendera. Tiada satu pun keadaan ini terpakai pada kapal kemanusiaan yang berlayar secara terbuka, dengan dokumentasi muatan yang lengkap, bawah bendera negara-negara seperti Sepanyol, Portugal, Itali, dan lain-lain.

Maksudnya, secara teknikal undang-undang: apa yang berlaku di laut tinggi itu bukan "pemintasan", itu istilah yang melembutkan perkara. Istilah undang-undang yang lebih tepat ialah penyerangan kapal asing tanpa bidang kuasa.

Lapisan 2: Status peserta — orang awam, bukan pejuang

Peserta GSF terdiri daripada doktor, peguam, ahli parlimen, kesatuan sekerja, wartawan, dan pembela hak asasi dari 47 negara. Tiada satu pun daripada mereka ialah pejuang bersenjata.

• Konvensyen Antarabangsa mengenai Hak Sivil dan Politik (ICCPR), Artikel 9: melarang penangkapan sewenang-wenangnya.
• Konvensyen Geneva Keempat: orang awam dilindungi, terutamanya yang melakukan misi kemanusiaan.

Apabila orang awam yang tidak bersenjata ditangkap secara paksa dari kapal mereka di perairan antarabangsa, dibawa ke wilayah lain tanpa persetujuan, dan ditahan tanpa proses undang-undang yang sah, terma yang digunakan oleh penyelidik undang-undang, termasuk dalam dokumen rasmi GSF, ialah culik (abduction), bukan "tahanan".

Lapisan 3: Sekatan yang dipertahankan itu sendiri menyalahi undang-undang

Pihak rejim Israel sering mempertahankan tindakannya dengan menyebut "menguatkuasakan sekatan laut". Tetapi pertahanan ini runtuh apabila diteliti, kerana sekatan itu sendiri telah dinilai sebagai menyalahi undang-undang oleh beberapa badan rasmi:

• Pendapat Penasihat Mahkamah Keadilan Antarabangsa (ICJ) 2024: pendudukan Israel ke atas wilayah Palestin secara keseluruhannya menyalahi undang-undang antarabangsa.
• Langkah-langkah sementara mengikat ICJ (Januari 2024): Israel diarahkan untuk memudahkan penyaluran bantuan kemanusiaan, bukan menghalangnya. Memintas sebuah misi kemanusiaan adalah pelanggaran terus arahan ini.
• Suruhanjaya Penyiasatan Bebas PBB (September 2025): menyimpulkan bahawa Israel telah melakukan jenayah genosid di Gaza, termasuk dengan menafikan keperluan asas penduduk.
• Konvensyen Geneva Keempat, Artikel 33: melarang hukuman kolektif.

Apabila sekatan itu sendiri menyalahi undang-undang, "menguatkuasakan" sekatan tersebut bukan lagi penguatkuasaan, ia adalah penerusan jenayah dengan kaedah yang lebih ganas.

Lapisan 4: Pelanggaran berbilang kedaulatan

Setiap kapal flotilla berlayar di bawah bendera negara tertentu i.e. Sepanyol, Itali, Portugal, dan lain-lain. Dalam undang-undang antarabangsa, menyerang kapal yang membawa bendera sesebuah negara adalah, secara prinsip, menyerang kedaulatan negara itu sendiri. Maka apa yang dilakukan IOF bukan satu pelanggaran, ia adalah pelanggaran serentak terhadap puluhan negara.

Itulah sebab Colombia mengusir diplomat Israel, Sepanyol meminta penjelasan rasmi, dan beberapa negara Eropah mengeluarkan kenyataan keras. Bukan semata-mata kerana simpati kepada Palestin, tetapi kerana kapal mereka telah diserang.

---

Yang barangkali patut tinggal dalam fikiran kita:

Ada satu paradoks yang menarik dalam perbincangan ini. Pihak yang sama yang menggunakan istilah "rule-based international order" (susunan antarabangsa berasaskan peraturan) sebagai senjata retorik dalam isu-isu lain, tiba-tiba menjadi senyap, atau bahkan defensif, apabila peraturan yang sama dilanggar oleh sekutunya.

Maka soalan yang lebih tajam mungkin bukan "kenapa tindakan ini salah". Kerana jawapan undang-undangnya jelas, didokumenkan, dan boleh diperiksa dalam teks UNCLOS, ICCPR, dan Konvensyen Geneva yang berada dalam capaian sesiapa sahaja yang mempunyai sambungan internet.

Soalan yang lebih tajam ialah: kenapa pelanggaran sebegini terang-terangan tidak menghasilkan akibat yang sepadan?

Dan kalau jawapannya ialah "kerana undang-undang antarabangsa tidak terpakai sama rata kepada semua negara" maka itu sebenarnya bukan kritikan terhadap GSF, tetapi pengakuan tentang sifat sebenar sistem antarabangsa yang sering kita rujuk seolah-olah ia neutral.

GSF, pada satu segi, bukan sekadar misi membawa bantuan ke Gaza. Ia juga adalah ujian kepada satu soalan yang lebih besar: adakah undang-undang antarabangsa benar-benar undang-undang, atau hanyalah cadangan yang digunakan secara selektif?

Setiap kapal yang dipintas di perairan antarabangsa menjadi sebahagian daripada jawapan kepada soalan itu, bukan dengan retorik, tetapi dengan rekod yang tidak boleh dipadamkan.